Een passiefhuis is een zeer energiezuinig gebouw gericht op een goed winter- en zomercomfort. De warmteverliezen zijn er door een doorgedreven isolatie zo beperkt, dat er slechts een zeer kleine energievraag voor verwarming en koeling nodig is. Met het vermogen van een strijkijzer (1.000 à 2.000 W) blijft een passiefhuis ‘s winters warm. Het totale energieverbruik van een passiefhuis is gemiddeld 75 procent lager dan een traditionele nieuwbouwwoning.

Tijdens het grootste deel van het jaar kan de woning op kamertemperatuur blijven zonder een klassiek verwarmingssysteem te gebruiken. Bij de meest extreme buitencondities is er echter wél een actieve verwarmingsbron nodig. Die is echter zeer klein. De warmtevraag kan bijvoorbeeld opgevangen worden door het plaatsen van een kleine radiator of convector in de leefruimte of badkamer. Aangezien er dus bijna niet meer actief wordt verwarmd, spreekt men van een 'passief' gebouw of 'passiefhuis'.

Meer wetenschappelijke omschrijving
De term passiefhuis staat voor een specifieke constructiestandaard voor zeer energiezuinige gebouwen met een goed binnenklimaat gedurende winter als zomer, zonder traditioneel verwarmings- of koelingsysteem. Dit bekomt men door een zeer goede thermische isolatie met minimale koudebruggen, een zeer goede lucht-/ kierdichting van de constructie en gebruik van passieve zonne- en warmtewinsten, terwijl een goed binnenklimaat verzekerd wordt door gebalanceerde ventilatie met hoge mate van warmteterugwinning. De jaarlijkse energievraag voor ruimteverwarming en koeling moet in een passiefhuis beperkt blijven tot 15 kWh/m² geklimatiseerde vloeroppervlakte. Dit stemt overeen met 1,5 m³ gas of 1,5 liter stookolie per m². Bij een standaard-nieuwbouw die vandaag gezet wordt, is dat tot 8 keer zoveel! Hernieuwbare energie-bronnen kunnen worden ingezet om aan de overblijvende energiebehoefte tegemoet te komen, en zo naar een nulenergiewoning te gaan.

Concreet dient men bij passief bouwen dus rekening te houden met vier belangrijke punten:

1. Warmteverliezen beperken door ver doorgedreven isolatie
2. Warmteverliezen beperken door zeer goede luchtdichtheid van het gebouw
3. Warmtewinsten optimaliseren door gebruik van passieve energie
4. Luchtkwaliteit waarborgen door ventilatie met warmteterugwinning

Daarnaast zijn nog twee andere punten van belang:

5.  Hernieuwbare energie
6.  Laag energiegebruik door efficiënte apparaten

De belangrijkste voordelen van een passiefhuis:

In tijden van stijgende energieprijzen en dringende klimaatmaatregelen biedt het passiefhuisconcept een antwoord op tal van uitdagingen voor de zeer nabije toekomst. De voordelen van passiefbouw op een rijtje:

• Bij een passiefhuis wordt het gebruik van een conventioneel verwarmings- en koelingssysteem overbodig door de zeer specifieke manier van bouwen. Warmteverliezen worden zo volledig mogelijk geminimaliseerd. Dat betekent dat je in een passiefhuis niet investeert in een centrale verwarming of kachels. Met het vrijgekomen budget kan je dan bvb. een betere isolatie plaatsen. Het wordt daarmee een gebouwconcept waar tegelijk comfort en kosten geoptimaliseerd zijn.
• Het totale energieverbruik van een passiefhuis is gemiddeld 75 procent lager dan een traditionele nieuwbouwwoning. Ten opzichte van bestaande Vlaamse woningbestand ligt het energieverbruik zelfs tot 85 procent lager. De bijbehorende energiefactuur zal met andere woorden maandelijks ook vier tot vijf maal lager uitkomen dan in een conventioneel gebouw. De nadelen van het gebruik van traditionele energiebronnen worden dus geminimaliseerd en men is onafhankelijker van de wispelturige prijzen op de energiemarkt.
• Het hogere leefcomfort. De balansventilatie houdt de luchtkwaliteit in de woning optimaal zonder dat er te grote warmteverliezen optreden. ’s Winters komt er geen rechtstreekse koude tocht binnen, terwijl de constante ventilatie met verse buitenlucht tot een gezonder binnenklimaat bijdraagt. Met de driedubbele beglazing ondervindt de bewoner bovendien een minimale koudestraling.
• Een stabiele investering. Onderzoeken wijzen bovendien uit dat duurzame gebouwen een hoger rendement hebben dan niet-duurzame gebouwen.
• Creatieve ontwerpvrijheid van de architect en bouwheer. Passiefhuizen worden gebouwd in alle maten, gewichten, stijlen en prijsklassen. Het passiefhuisconcept is dan ook een constructiestandaard, gestoeld op zes principes, en geen specifiek bouwmodel dat klakkeloos moet worden gekopieerd.
• Met een gecertificeerd passiefhuis aanspraak op een fiscale aftrek.  Ook op gewestelijk en soms gemeentelijk niveau maakt men aanspraak op premies. Ook uw netbeheerder geeft premies.